Bà Nguyễn Thị Thu, thôn 4 Minh Phú, xã Yên Phú tỉ mỉ chăm sóc từng quả phật thủ.

Làng phật thủ

Khi những ngày cuối năm cận kề, trên các vườn phật thủ ở xã Yên Phú, không khí lao động đã rộn ràng theo từng nhịp xuân đang đến. Tại thôn 4 Minh Phú, vườn phật thủ của gia đình bà Nguyễn Thị Thu những ngày này đang trong giai đoạn chăm sóc, hoàn thiện chất lượng quả để chuẩn bị cho vụ thu hoạch Tết.

Giữa khu vườn xanh mướt, bà Thu tỉ mỉ kiểm tra từng tán cây, cắt bỏ những cành nhỏ, chỉnh lại giàn đỡ để quả phát triển đều, giữ được màu sắc và dáng đẹp. Gia đình bà hiện có 130 gốc phật thủ, được trồng cách đây hơn 2 năm. Theo bà Thu, phật thủ ở giai đoạn từ 2 đến 2,5 năm tuổi cho năng suất cao nhất, vì vậy khâu chăm sóc thời điểm trước thu hoạch đặc biệt quan trọng.

“Phải chăm kỹ giai đoạn này thì đến vụ Tết quả mới đẹp, tay ngón đều, không bị sượng hay chín sớm”, bà Thu chia sẻ. Sau khoảng 5 năm, vườn phật thủ cần được cải tạo, đốn bỏ cành già để cây ra cành non, tiếp tục cho quả. Hiện nay, nhiều nhà vườn trong xã lựa chọn ghép phật thủ trên gốc bưởi nhằm tăng độ bền của cây, kéo dài thời gian khai thác.

Nông dân xã Yên Phú thu hoạch phật thủ.

Theo dự kiến, vụ Tết năm nay gia đình bà Thu sẽ thu về khoảng 190 triệu đồng. Nhờ chất lượng quả ổn định, mẫu mã đẹp, nhiều thương lái đã đến trao đổi, đặt mua từ 2 - 3 tháng trước Tết, tạo thêm động lực để gia đình bà tập trung chăm sóc vườn cây trong những ngày cuối năm.

Trong khi đó, tại thôn 3 Minh Phú, vườn phật thủ của gia đình anh Vũ Ngọc Quang, Bí thư Chi bộ thôn đã bước vào cao điểm thu hoạch. Khi mặt trời vừa nhô lên khỏi dãy núi, sương sớm còn vương trên lá, không khí lao động trong vườn đã diễn ra khẩn trương. Hàng chục lao động có mặt từ sáng sớm, người cắt tỉa, người lựa quả, người đóng gói để kịp giao cho thương lái.

Những quả phật thủ da bóng đẹp, tay ngón vươn dài, xòe đều như những bông hoa được nâng niu đặt vào từng thùng hàng. Với người trồng phật thủ, mỗi quả đẹp không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn chứa đựng giá trị văn hóa, tâm linh trong mâm ngũ quả ngày Tết của người Việt.

Vườn phật thủ của anh Quang hiện có 125 gốc, được trồng và chăm sóc liên tục trong 8 năm. Trung bình mỗi cây cho từ 50 đến 100 quả, thu hoạch quanh năm, phục vụ các dịp ngày rằm, mùng một, lễ Tết; đồng thời một phần sản lượng được dùng làm nguyên liệu sấy khô phục vụ xuất khẩu. Anh Quang cho biết: “Vụ Tết là vụ quan trọng nhất, cả năm trông chờ vào thời điểm này. Phải tính toán kỹ từ khâu chăm sóc, kích hoa, đậu quả đến thời điểm thu hoạch sao cho quả không chín sớm”.

Để phục vụ thu hoạch, vườn phật thủ của gia đình anh cần từ 15 - 20 nhân công làm việc liên tục trong 2 - 3 ngày. Theo anh Quang, mỗi năm vườn cho doanh thu khoảng 250 triệu đồng, riêng vụ Tết năm nay đạt khoảng 170 triệu đồng. Giá phật thủ năm nay cao hơn so với các năm trước do sản lượng ở nhiều vùng trồng thấp bị ảnh hưởng bởi ngập lụt.

Không chỉ trồng phật thủ thương phẩm, gia đình anh Quang còn đầu tư trồng 100 cây phật thủ bonsai, với giá bán từ 600 nghìn đồng đến 1,2 triệu đồng/cây. Những cây bonsai ghép từ 3 - 5 mắt, tạo thế đẹp, tay ngón vươn dài thường được khách hàng đặt mua từ rất sớm.

“Muốn có cây bonsai đẹp phải làm từ đầu năm. Cắt cành, ghép mắt, uốn thế, chăm sóc liên tục đến cuối năm mới hoàn thiện, có cây mất cả năm trời mới đạt yêu cầu”, anh Quang cười nói.

Không khí nhộn nhịp thu hoạch phật thủ tại các vườn ở xã Yên Phú những ngày giáp Tết.

Được mùa, được giá

Theo các nhà vườn, năm nay những quả phật thủ đẹp, nhiều tay ngón, hình dáng cân đối, giá trị tâm linh cao có thể đạt 2 - 3 triệu đồng/quả. Trong khi đó, những quả phật thủ thông thường có trọng lượng từ 3 lạng trở lên, giá bán tại vườn dao động 27 - 30 nghìn đồng/kg.

Là thương lái thu mua phật thủ tại xã Yên Phú, chị Vũ Thị Tuyết Phương đến từ Hà Nội cho biết, Tết năm nay chị thu mua khoảng 6 - 7 tấn phật thủ tại địa phương. Theo chị Phương, phật thủ Yên Phú có ưu điểm là mã bóng đẹp, tay ngón dài đều, được các nhà vườn chăm sóc rất tỉ mỉ. Tùy theo thị hiếu khách hàng, có người thích phật thủ tay cụp tượng trưng cho giữ lộc, có người thích tay xòe như bông hoa, ngón càng dài, càng nhiều, càng được giá. “Có những quả phật thủ đẹp, khách sẵn sàng trả 2 - 3 triệu đồng. Đây là phân khúc rất khó chọn lựa nhưng nhiều nhà vườn tại xã Yên Phú đáp ứng được”, chị Phương nhận xét.

Đồng chí Hà Thị Mùa Xuân, Chủ tịch Hội Nông dân xã Yên Phú cho biết: “Hiện toàn xã có khoảng trên 25 ha trồng phật thủ, tập trung chủ yếu tại các thôn 3, 4, 5, 6 Minh Phú. Vào dịp cuối năm, khi bước vào vụ Tết, cây phật thủ được người dân quan tâm chăm sóc, thu hoạch phục vụ nhu cầu thị trường, góp phần tạo không khí lao động sôi nổi trong những ngày giáp Tết. Phật thủ là cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương, từng bước trở thành cây trồng chủ lực trong sản xuất nông nghiệp. Việc mở rộng diện tích trồng phật thủ, nhất là phục vụ thị trường Tết, đã góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện thu nhập cho người dân”.

Bài, ảnh: Mai Dung