Đa dạng sinh kế

Hòa An là xã đặc biệt khó khăn với 2.915 hộ, 13.122 nhân khẩu, 21 dân tộc cùng sinh sống. Do địa bàn rộng, sinh kế của bà con phụ thuộc hoàn toàn vào sản xuất nông nghiệp manh mún và thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai. Tính đến đầu năm 2026, toàn xã vẫn còn 451 hộ nghèo, chiếm trên 15% tổng số hộ.

Xác định các dự án thuộc Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới là “đòn bẩy” để bứt phá, cấp ủy, chính quyền xã Hòa An quyết tâm đổi mới cách làm. Thay vì hỗ trợ theo cách “có gì cho nấy”, địa phương kiên trì phương châm  chọn đúng đối tượng, hỗ trợ đúng nhu cầu.

Đồng chí Đỗ Văn Hiếu, Chủ tịch UBND xã Hòa An cho biết: Nếu hỗ trợ thiếu trọng tâm, cào bằng thì nguồn lực dễ bị phân tán, người dân lại nảy sinh tâm lý ỷ lại. Do đó, xã chỉ đạo cán bộ chuyên môn phối hợp với các thôn rà soát, phân loại kỹ lưỡng từng hộ nghèo, hộ cận nghèo. Cần nắm rõ từng gia đình đang thiếu hụt điều kiện gì: thiếu vốn, thiếu tư liệu sản xuất, thiếu kỹ thuật chăn nuôi. Từ thực tế đó, xã mới xây dựng phương án hỗ trợ sát sườn, hiệu quả.

Dựa trên kết quả rà soát, địa phương ưu tiên nguồn lực cho những hộ có nhân lực, có ý chí vươn lên nhưng thiếu tư liệu sản xuất và kỹ thuật. Các dự án sinh kế được triển khai bài bản, tập trung vào các mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, tập quán của từng thôn, bản.

Người dân xã Hòa An tích cực phát triển kinh tế rừng, nâng cao thu nhập.

Từ năm 2025 đến nay, nhiều mô hình phát triển sản xuất đa dạng hóa sinh kế đã được triển khai đồng bộ tại xã Hòa An. Trong đó, có Dự án phát triển chăn nuôi ngựa sinh sản với tổng kinh phí 1,9 tỷ đồng, quy mô 66 con trao cho 22 hộ dân thuộc 9 thôn: Làng Rèn, Làng Mạ, Nhân Hòa, Chắng Thượng, Làng Mỏ, Làng Mỏ 1. Song song với đó, xã triển khai Dự án nuôi gà thương phẩm quy mô 9.200 con, kinh phí 322 triệu đồng tại các thôn Làng Mỏ 1, Phúc Linh, Chắng Hạ.

Không dừng lại ở chăn nuôi gia súc, gia cầm, xã tận dụng tiềm năng diện tích mặt nước để phát triển các mô hình thủy sản đặc sản. Mô hình nuôi cá chạch đồng kết hợp cua đồng triển khai trên diện tích 1,36 ha với 15 hộ tham gia tại thôn Làng Mỏ 1, tổng kinh phí hơn 308 triệu đồng (trong đó hỗ trợ giống, thức ăn hỗn hợp gần 280 triệu đồng, hỗ trợ tập huấn chuyển giao kỹ thuật gần 29 triệu đồng). Mô hình nuôi ốc bươu đen (ốc nhồi) quy mô 0,56 ha tại thôn Làng Mỏ 1 và Chắng Hạ với 5 hộ tham gia, tổng kinh phí hỗ trợ hơn 55 triệu đồng. Các mô hình đã bước đầu phát huy hiệu quả, nâng cao thu nhập cho người dân.

 Anh Hoàng Văn Chiến, thôn Làng Rèn (bên phải) được hỗ trợ 3 con ngựa sinh sản.

Gia đình anh Hoàng Văn Chiến, thôn Làng Rèn  là một trong những hộ thụ hưởng dự án nuôi ngựa. Được hỗ trợ con giống ban đầu cùng sự hướng dẫn tận tình của cán bộ kỹ thuật, đàn ngựa của gia đình anh đến nay đã phát triển tốt và đẻ thêm 2 ngựa con.

Anh Chiến chia sẻ: Trước đây muốn làm ăn mà không có vốn mua giống. Giờ được hỗ trợ 3 con ngựa sinh sản lại được cán bộ dạy cách chăm sóc bài bản, đàn ngựa nhà mình khỏe mạnh lắm. Gia đình sẽ cố gắng chăm sóc thật tốt để quyết tâm thoát nghèo bền vững.

Thay đổi nếp nghĩ, cách làm

Sự thành công của gia đình anh Chiến hay nhiều hộ dân ở Hòa An cho thấy điểm khác biệt căn cơ: Đó là sự đồng hành xuyên suốt của cán bộ kỹ thuật. Không dừng lại ở việc trao con giống, cán bộ khuyến nông xã trực tiếp xuống từng hộ, vào tận chuồng trại, ao nuôi để “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn tỉ mỉ từ quy trình làm chuồng, cải tạo ao đến kỹ thuật phòng dịch theo mùa.

Từ sự cầm tay chỉ việc ấy, hiệu quả của các mô hình sinh kế không chỉ dừng lại ở số lượng gia súc, gia cầm tăng lên hay nguồn thu nhập trước mắt, mà giá trị lớn hơn chính là sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm của đồng bào.

Đồng chí Hà Đức Hưởng, Trưởng thôn Làng Rèn cho biết: Trước đây, không ít hộ dân có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Nhưng khi các dự án được triển khai công khai, đúng đối tượng và mang lại hiệu quả kinh tế thực tế, bà con đã thấy được lợi ích. Nhiều hộ chủ động đến gặp ban quản lý thôn đăng ký tham gia các mô hình sản xuất, viết đơn xin thoát nghèo.

Có thể thấy, Chương trình MTQG tại xã Hòa An đang phát huy hiệu quả rõ nét. Sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước và ý chí tự lực vươn lên của người dân chính là chìa khóa mở ra giải pháp giảm nghèo thực chất.

Lãnh đạo xã Hòa An trao gà giống cho hộ nghèo.

  Chủ tịch UBND xã Đỗ Văn Hiếu cho biết: Xã sẽ tiếp tục duy trì việc rà soát định kỳ để điều chỉnh, bổ sung các chính sách hỗ trợ kịp thời, sát thực tế. Trọng tâm của địa phương là chuyển dịch mạnh mẽ từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ có điều kiện, gắn trách nhiệm của hộ thụ hưởng.

Cùng với đó, xã tập trung tìm kiếm, kết nối thị trường tiêu thụ nông sản ổn định cho bà con; đẩy mạnh công tác giáo dục nghề nghiệp, định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động, tạo điều kiện cho lực lượng lao động trẻ làm việc tại các khu công nghiệp hoặc tham gia xuất khẩu lao động. Đây sẽ là những giải pháp căn cơ để xã Hòa An giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí giảm nghèo trong giai đoạn tiếp theo.

Bài, ảnh: Thùy Chi